Links- of rechtshandig koken: hoe kiest u de werkvolgorde in uw keuken?

Een linkshandige of rechtshandige kok heeft niet automatisch een vaste keukenindeling nodig. Het gaat erom dat de plekken voor pakken, spoelen, snijden, koken en opruimen aansluiten op uw eigen gewoonten. Breng die stappen in kaart en probeer ze op papier uit voordat we de keukenindeling vastleggen.

Begin niet met de vraag of de keuken links- of rechtshandig moet zijn, maar met wat u tijdens het koken werkelijk doet. De volgorde verschilt per persoon en per maaltijd. Ook uw dominante hand vertelt niet alles: u kunt bijvoorbeeld met de ene hand snijden en met de andere pannen verplaatsen. Daarom schrijven we geen ideale links-rechts-volgorde voor.

Vul voor een maaltijd die u vaak maakt de stappen in. Noteer bij iedere stap waar u iets pakt, neerzet of naartoe beweegt:

• Ophalen: wat haalt u uit de koelkast of kast, en waar legt u het neer?
• Afspoelen: waar spoelt u ingrediënten af en waar laat u ze uitlekken?
• Snijden: waar snijdt u, en aan welke kant liggen mes, snijplank en ingrediënten?
• Koken: hoe verplaatst u de pan naar de kookplaat en waar staan de benodigdheden?
• Afruimen: waar zet u gebruikte spullen neer en hoe brengt u ze naar de spoelbak of vaatwasser?

Schrijf ook op welke hand u bij iedere handeling gebruikt en of u spullen tussendoor neerzet. Zo wordt zichtbaar welke bewegingen elkaar logisch opvolgen en waar u mogelijk heen en weer loopt. Herhaal de oefening met een andere maaltijd als uw routine sterk verschilt.

Leg uw ingevulde stappen op een eenvoudige plattegrond. Teken de koelkast, spoelbak, werkplek en kookplaat in als mogelijke plekken en verbind ze met pijlen in de volgorde waarin u ze gebruikt. Let niet alleen op de afstand, maar ook op wat u onderweg moet pakken of wegzetten. Een indeling werkt voor u als de bewegingen prettig aansluiten op uw routine; dat hoeft niet hetzelfde te zijn als de indeling die voor een andere linkshandige of rechtshandige kok werkt.

Maak vervolgens een papieren proef. Teken de keuken op papier of markeer de mogelijke werkplekken met losse vellen op een tafel. Gebruik lege verpakkingen of keukenbenodigdheden als koelkastinhoud, snijplank en pan. Voer uw eigen stappen na: ophalen, afspoelen, snijden, koken en afruimen. Doe dat met de hand waarmee u de handeling normaal uitvoert. Kijk of u zonder onhandig kruisen, draaien of spullen verplaatsen van stap naar stap kunt gaan.

Een papieren proef vervangt het ontwerp niet, maar helpt uw voorkeuren concreet te maken. Bij ons is de indeling maatwerk. We kunnen uw ingevulde routine en schets meenemen in het gesprek over het ontwerp. Voor keuzes over de vorm van de keuken en de ruimte rond het werkblad vindt u meer uitleg bij Koken en keukenapparatuur.

Neem ook deuren mee in uw proef. Teken waar u staat wanneer u de koelkast opent, waar de deur naartoe draait en of die beweging uw volgende stap belemmert. Controleer ook of een geopende deur in de weg zit bij een kast, de werkplek of de looproute. Doe hetzelfde met kastdeuren die u tijdens het koken vaak gebruikt. Een deur kan op papier weinig ruimte lijken te vragen, maar in uw dagelijkse route juist een belangrijke hindernis zijn.

De draairichting van een koelkastdeur is afhankelijk van het merk en type. Ga er dus niet van uit dat iedere koelkastdeur omkeerbaar is. Als u al weet welk model u overweegt, controleer dan de mogelijkheden van dat specifieke apparaat en neem de deurbeweging mee in uw schets. Bent u nog aan het kiezen, dan kunt u ook lezen waar u op let bij een ingebouwde of vrijstaande koelkast kiezen.

Denk bij kasten aan de spullen die u er dagelijks uithaalt. Noteer bijvoorbeeld of u iets met uw linker- of rechterhand pakt en waar u het daarna neerzet. Het doel is niet om alle kastdeuren aan één kant te laten openen, maar om te voorkomen dat de bewegingen in uw gebruikelijke kookroutine elkaar onnodig in de weg zitten.

Koken twee bewoners regelmatig samen, maak dan voor ieder een eigen stappenlijst. De een kan bijvoorbeeld ingrediënten voorbereiden terwijl de ander bij de kookplaat blijft. Bespreek waar u elkaar nodig hebt, welke werkplek u deelt en wanneer u elkaar kruist. Probeer vervolgens beide routines op dezelfde papieren plattegrond uit. Zo ziet u of een plek voor snijden, spoelen of spullen neerzetten door één persoon tegelijk wordt gebruikt.

U hoeft de voorkeuren niet gelijk te trekken. Het helpt juist om aan te geven welke beweging voor ieder van u vanzelfsprekend is en welke handelingen u anders uitvoert. Als één bewoner meestal kookt en de ander af en toe meehelpt, vertel ons dan hoe vaak dat gebeurt en welke taken u samen doet. Wij kunnen uw dagelijkse routine meenemen in het maatwerkontwerp.

Wilt u ook bespreken hoe u de keuken gebruikt wanneer u zittend kookt? Bekijk dan de aandachtspunten voor een werkblad voor zittend koken. Wilt u uw eigen stappen en schets met ons doornemen, plan dan een ontwerpgesprek.