Geld van familie voor uw mantelzorgwoning: lenen of schenken?

Betaalt u een mantelzorgwoning met geld van familie, leg dan vóór de aankoop vast of het om een lening of schenking gaat. Maak ook duidelijk wie het geld ontvangt, of en wanneer er wordt terugbetaald en wat er gebeurt als de woning niet meer nodig is. Zo weet iedereen waar die aan toe is voordat u ons een opdracht geeft.

Begin met de geldstroom. Leent of schenkt een familielid geld aan degene die de mantelzorgwoning koopt? Of betaalt het familielid rechtstreeks een deel van de rekening? Schrijf op wie de geldgever is, wie het geld ontvangt en wie de opdracht voor de woning aangaat. Dat kunnen verschillende personen zijn; neem niet aan dat iedereen daarmee automatisch dezelfde rechten of verplichtingen heeft.

Bespreek ook waarom het geld wordt gegeven. Is het bedoeld als bijdrage aan de aankoop, als lening die terug moet komen, of als schenking? Noem het niet alleen mondeling een lening of gift: zet de bedoeling op papier en zorg dat de betaling ermee overeenkomt. De bredere aandachtspunten bij wonen en geld binnen de familie staan bij Financiële afspraken en eigendom.

Bij een lening blijft een terugbetalingsafspraak bestaan. Noteer het bedrag, de rente, de aflossing, de looptijd en wanneer de geldgever terugbetaling mag vragen. Controleer of de maandlast ook haalbaar blijft als uw woon- of zorgsituatie verandert.

Een familielening geeft niet automatisch hypotheekrenteaftrek. De Belastingdienst stelt onder meer voorwaarden aan het gebruik voor een eigen woning, de aflossing en marktconforme rente. De rente moet daadwerkelijk worden betaald en de leninggegevens moeten waar vereist in de aangifte inkomstenbelasting worden vermeld. Laat eerst beoordelen of uw mantelzorgwoning en lening daarvoor kwalificeren. Lees de voorwaarden voor renteaftrek bij een familielening.

Zonder betaalde rente is er geen rente om af te trekken. Renteloos lenen kan bovendien gevolgen hebben voor de schenkbelasting: het rentevoordeel kan een schenking zijn. De opeisbaarheid en looptijd beïnvloeden de fiscale beoordeling en het moment van heffing. Laat daarom niet alleen het rentepercentage, maar ook de terugbetalingsvoorwaarden beoordelen. De Kennisgroepen van de Belastingdienst over renteloze en laagrentende leningen lichten dit onderscheid toe.

Bij een schenking is het uitgangspunt dat u het bedrag niet als lening terugbetaalt. Leg eventuele voorwaarden vast en bepaal wie de ontvanger is. De richting maakt verschil: geld van ouders aan een kind valt niet onder dezelfde jaarlijkse vrijstelling als geld van een kind aan ouders.

Controleer vóór de betaling:

• De relatie tussen schenker en ontvanger en de vrijstelling in het jaar van schenken.
• Andere schenkingen in datzelfde jaar en of partners voor de schenkbelasting samen als één schenker of ontvanger tellen.
• Of aangifte nodig is en of schenkbelasting betaald moet worden.
• Bij een eenmalig verhoogde vrijstelling: de leeftijdsvoorwaarden en eerder gebruik van zo'n vrijstelling.

De speciale verhoogde vrijstelling voor de eigen woning bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer. Een schenking voor een mantelzorgwoning is dus niet alleen vanwege het woningdoel belastingvrij. De Belastingdienst geeft de schenkingsvrijstellingen en voorwaarden voor 2026. Daar staat ook wanneer aangifte nodig is; bij gebruik van een eenmalig verhoogde vrijstelling moet de ontvanger aangifte doen.

Voor bredere aandachtspunten leest u het artikel over belastingvragen bij kangoeroewonen. Dit is achtergrondinformatie, geen persoonlijke fiscale beoordeling.

Fictief voorbeeld, geen klantcase: een dochter helpt haar moeder met de aankoop. Een deel is een schenking, het andere deel wil de dochter terugontvangen. Zij leggen twee afzonderlijke bedragen vast. Voor het leendeel noteren ze rente, aflossing en opeisbaarheid; voor het schenkingsdeel de voorwaarden en de fiscale controle.

De moeder verhuist later naar een andere woonplek. Dat vertrek wist de lening niet vanzelf uit. Hun overeenkomst moet duidelijk maken of de gewone aflossing doorloopt of dat een ander terugbetaalmoment geldt. Voor de schenking bekijken ze welke voorwaarden zijn afgesproken. Zo blijven bijdrage aan de woning en terugbetalingsplicht uit elkaar.

De hypotheek- en woonafspraken bij gezamenlijk financieren zijn een ander vraagstuk; daarover leest u bij hypotheekafspraken bij samen financieren.

Neem deze punten over en vul ze samen in:

• Geldgever, ontvanger en koper: …
• Bedrag en doel van de betaling: …
• Leningdeel en schenkingsdeel, afzonderlijk: …
• Rente, aflossing en uiterste terugbetaaldatum: …
• Wanneer mag de geldgever de lening opeisen: …
• Voorwaarden van de schenking: …
• Beschikbaar op welke datum: …
• Wie beoordeelt de juridische en fiscale gevolgen: …
• Wat moet nog worden besloten vóór opdracht: …

Bewaar de ondertekende afspraken en betaalbewijzen bij elkaar. Spreek wijzigingen schriftelijk af, bijvoorbeeld wanneer aflossen tijdelijk niet haalbaar is.

Een mantelzorgsituatie kan veranderen. Leg daarom vast wat er met het familiegeld gebeurt bij verhuizing, verkoop of beëindiging van de zorg. Bespreek ook overlijden van de geldgever of ontvanger met uw adviseur: neem niet aan dat daarmee de terugbetalingsplicht vervalt.

Wij bouwen woningen op maat en ze zijn verplaatsbaar. Dat beantwoordt niet wie het familiegeld terugkrijgt of wie over verkoop beslist; daarvoor zijn uw eigendoms- en financieringsafspraken nodig. Voor huur of woonlasten die u aan familie betaalt, gelden weer andere afspraken; zie huur of woonlasten betalen aan familie.

Zorg dat de afspraken over het familiegeld klaar zijn voordat u de opdracht voor de woning vastlegt. Bewaar de overeenkomst, eventuele berekening van de maandlast, bewijs van betaling en schriftelijke bevestiging van wat met het geld is afgesproken. Laat de afspraken beoordelen door een passende adviseur als u twijfelt over de juridische of fiscale gevolgen.

Zet daarnaast de woningkeuze en de financieringsafspraak naast elkaar: wie koopt, welk bedrag beschikbaar is en wanneer dat bedrag kan worden betaald. Wij bouwen mantelzorgwoningen op maat. De kosten van de locatie, zoals werkzaamheden die daar nodig zijn, bespreken we apart na een schouw. U kunt eerst nagaan welke woning bij uw situatie past op onze pagina over een mantelzorgwoning kopen.

Bespreek uw woonplan met Villea en geef aan wie de woning koopt, welke woonwensen u heeft en welk woningbudget beschikbaar is. Uw fiscale afspraken bespreekt u met uw eigen adviseur.