Een mantelzorgwoning in de zijtuin van een hoekwoning: is dat achtererfgebied?

Bij een hoekwoning is een zijtuin niet automatisch voor- of achtererfgebied. De ligging ten opzichte van het hoofdgebouw en het openbaar toegankelijk gebied bepaalt hoe u de plek beoordeelt. Teken eerst de situatie en controleer daarna de actuele regels voor bouwen én het gebruik van de woning bij uw gemeente.

Begin met een eenvoudige schets van uw perceel van bovenaf. Teken het hoofdgebouw, de gevels en de perceelgrenzen. Zet ook beide straten erbij, en noteer eventuele stoepen, paden, pleinen, parken of openbaar groen. Markeer vervolgens de plek waar u de mantelzorgwoning wilt neerzetten. Zo ziet u welke gevels en delen van de zijtuin grenzen aan openbaar toegankelijk gebied.

Maak onderscheid tussen wat openbaar toegankelijk is en wat alleen bij een woning of ander particulier terrein hoort. Een straat of publiek toegankelijk park kan openbaar toegankelijk gebied zijn. Een afgesloten particuliere tuin is dat niet alleen omdat mensen erlangs kunnen kijken. Bij twijfel over de status van een strook grond kunt u de situatie bij de gemeente navragen.

Een hoekwoning heeft vaak meer dan één gevel aan een straat. Trek daarom niet zomaar de conclusie dat de gevel aan de grootste straat de voorkant is, of dat de andere gevel vanzelf de achtergevel is. Ook een vaste rooilijn vanaf de hoek geldt niet voor iedere situatie. Leg de feitelijke ligging vast voordat u het achtererfgebied bepaalt.

De officiële uitleg beschrijft achtererfgebied als het erf achter een denkbeeldige lijn die het hoofdgebouw doorkruist, op een meter achter de voorkant. Vanaf daar loopt de lijn evenwijdig aan het aangrenzende openbaar toegankelijk gebied, zonder het hoofdgebouw opnieuw te doorkruisen. De voorkant en de precieze loop van de lijn zijn dus van belang. Bekijk de uitleg over achtererfgebied van IPLO.

Bij een hoekwoning kan het lastig zijn om vast te stellen welke gevel voor deze bepaling als voorkant geldt en hoe de lijn langs het openbaar toegankelijk gebied loopt. De vorm van het gebouw, de ligging van de gevels en de situatie rond het perceel doen ertoe. Een zijtuin die naast een straat ligt, is daarom niet op zichzelf genoeg om de plek als voorerfgebied of achtererfgebied aan te wijzen.

Teken op uw schets de lijn die volgens de uitleg bij uw hoofdgebouw hoort. Kleur vervolgens het deel van het erf achter die lijn in en zet de beoogde bouwplek erin. Is de plek onduidelijk doordat er twee straten of meerdere naar openbaar gebied gerichte gevels zijn? Gebruik de schets dan om de gemeente te vragen hoe de bepaling in uw concrete situatie wordt toegepast. De stappen voor het bepalen van vergunningvrij bouwen helpen u de beoordeling in de juiste volgorde te doorlopen.

Een plek die achtererfgebied is, betekent niet automatisch dat u daar zonder vergunning mag bouwen. Andersom betekent een plek buiten het achtererfgebied niet automatisch dat bouwen verboden is. Het achtererfgebied is één onderdeel van de beoordeling; de voorwaarden hangen ook af van de regels die voor uw locatie gelden.

Controleer daarom in het actuele omgevingsplan of een mantelzorgwoning op de beoogde plek is toegestaan en welke voorwaarden voor het gebruik gelden. Kijk daarnaast welke beoordeling nodig is voor de bouwactiviteit. Het IPLO-stappenplan helpt om die onderdelen uit elkaar te houden. Vraag het zo nodig na bij uw gemeente of controleer de regels voor uw adres via het Omgevingsloket. Ga niet uit van een algemene belofte dat een mantelzorgwoning in een zijtuin vergunningvrij is.

Neem in uw controle zowel de beoogde bouwplek als het beoogde gebruik mee. U kunt bijvoorbeeld uitleggen dat het om een mantelzorgwoning gaat en aangeven wie er gaat wonen. Welke regels van toepassing zijn, hangt af van de locatie en de situatie. Voor meer onderwerpen over vergunningen en regels kunt u verder lezen bij Regels en vergunning.

Een heldere schets maakt een locatiegesprek concreter. Vul deze checklist in voordat u met de gemeente spreekt:

• Hoofdgebouw: teken de buitenmuren en geef aan welk gebouw het hoofdgebouw is.
• Gevels: benoem de gevels en markeer welke aan een straat of ander openbaar toegankelijk gebied grenzen.
• Openbare ruimte: teken de straten, stoepen, paden, openbaar groen, pleinen of ander openbaar toegankelijk gebied rond het perceel.
• Perceel: geef de grenzen van uw eigen erf aan en vermeld waar particuliere grond van anderen begint.
• Achtererfgebied: teken de lijn waarmee u het achtererfgebied hebt bepaald en kleur het gebied erachter in.
• Bouwplek: teken de beoogde mantelzorgwoning en noteer de afstand tot hoofdgebouw, erfgrens en openbare ruimte.

Zet op de tekening ook eventuele bijgebouwen en relevante bijzonderheden, zoals een schutting of een afwijkende perceelvorm. Zo kan de gemeente gerichter reageren op uw vraag of de plek achtererfgebied is en welke lokale regels u nog moet controleren. U kunt daarnaast vragen welke informatie of tekeningen zij nodig heeft om de situatie te beoordelen.

Wij bouwen mantelzorgwoningen op maat en plaatsen ze op locatie. De schets en de uitkomst van uw eerste controle kunt u meenemen in een gesprek met ons over uw locatie. Wij denken dan mee over de beoogde plek en het ontwerp. Voor het bepalen van de afstand tot de erfgrens of de toegestane grootte op uw perceel gelden afzonderlijke aandachtspunten.