Naar de inhoud
Villea

Hoe groot mag een mantelzorgwoning zijn op uw perceel?

Bijgewerkt op 23 oktober 2026 · Kennisbank van Villea

Door Lea - Villea

100 m² is geen algemene landelijke bovengrens voor iedere mantelzorgwoning. Bij nieuwbouw kan de ruimte afhangen van het bebouwingsgebied en bestaande bijgebouwen. Buiten de bebouwde kom bestaat binnen de bruidsschatregels een bijzondere route voor een geheel of in delen verplaatsbare mantelzorgvoorziening tot 100 m². Controleer eerst welke regels op uw adres gelden.

Woonoppervlak is niet hetzelfde als bebouwde oppervlakte

Uw gewenste binnenruimte en de bebouwing op het erf zijn verschillende uitgangspunten. Een aanduiding van 80 of 100 m² bij onze modellen is geen toestemming om die woning op uw perceel te plaatsen. Gebruik bij de locatiebeoordeling een tekening met buitenmaten en bestaande gebouwen; kies daarna een passende indeling.

Hoe berekent u de beschikbare oppervlakte?

Het IPLO-stappenplan voor bijbehorende bouwwerken beschrijft de staffel uit artikel 22.36 van de bruidsschat. Bepaal eerst het achtererfgebied en bebouwingsgebied, niet alleen de totale perceeloppervlakte.

  • Bebouwingsgebied tot en met 100 m²: maximaal 50% bebouwing.
  • Meer dan 100 tot en met 300 m²: 50 m² plus 20% van het gedeelte boven 100 m².
  • Meer dan 300 m²: 90 m² plus 10% van het gedeelte boven 300 m², met in totaal maximaal 150 m².

Trek voor de resterende bouwruimte de bestaande bijbehorende bouwwerken af. Voorbeeld: bij 200 m² bebouwingsgebied is de limiet 70 m²; met 30 m² bestaande bijgebouwen resteert 40 m². Dit voorbeeld veronderstelt dat deze bruidsschatregels lokaal nog gelden. Het is geen volledige vergunningcheck: ook ligging, hoogte en gebruik moeten passen. Lees daarnaast over de afstand tot de erfgrens.

Bestaand gebouw of nieuwbouw: welke regels gelden?

Volgens IPLO: bouwregels voor mantelzorgwoningen moeten zowel de ruimtelijke bouw- en gebruiksregels van het omgevingsplan als de technische regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving worden beoordeeld. Een bestaand gebouw gebruiken en een nieuw gebouw plaatsen zijn verschillende situaties.

De gemeente kan de bruidsschatregels wijzigen. Bekijk daarom de actuele regels voor uw adres via Regels op de kaart in het Omgevingsloket. De artikelen 22.36 en 22.37 hieronder horen bij de bruidsschat van het omgevingsplan, niet bij het Bbl.

Buiten de bebouwde kom: wanneer geldt de route tot 100 m²?

IPLO legt uit dat artikel 22.37 van de bruidsschat een uitzondering op de gewone oppervlaktegrens biedt voor mantelzorg buiten de bebouwde kom. De voorwaarden zijn gezamenlijk:

  • het bouwwerk dient voor huisvesting in verband met mantelzorg;
  • het ligt buiten de bebouwde kom;
  • het is geheel of in delen verplaatsbaar;
  • de oppervlakte is maximaal 100 m².

Deze route kan extra ruimte bieden als de gewone oppervlaktestaffel onvoldoende overlaat. Zij vervangt niet alle overige bouw- en gebruiksvoorwaarden en geeft geen algemeen bouwrecht op agrarische grond. Bij beëindiging van de mantelzorgbehoefte moet deze verplaatsbare voorziening volgens het IPLO-stappenplan, onderdeel buiten de bebouwde kom weer worden verwijderd. Laat vooraf vaststellen of uw plan en de actuele lokale regels bij deze route aansluiten.

Welke maten neemt u mee naar het locatiegesprek?

Neem een perceeltekening mee met bestaande gebouwen, voorgestelde buitenmaten, afstanden tot grenzen en de gewenste binnenruimte. Vraag welke gebouwen meetellen en of de gewone staffel of de bijzondere buitengebiedroute van toepassing is.

Met het gemeentegesprek voorbereiden brengt u de locatievragen in kaart. De rubriek Regels en vergunning geeft het bredere overzicht. Zo stemt u de gewenste indeling op de beschikbare ruimte af vóór het ontwerp.

Veelgestelde vragen

Mag een mantelzorgwoning altijd groter zijn als ik een vergunning aanvraag?

Nee. De gemeente beoordeelt of een groter plan past binnen de regels of dat een afwijking mogelijk is. Het indienen van een aanvraag geeft op zichzelf geen toestemming.

Is een woning van 100 m² altijd toegestaan?

Nee. De bijzondere route tot 100 m² betreft een geheel of in delen verplaatsbare mantelzorgvoorziening buiten de bebouwde kom. Ook daar blijven andere voorwaarden en de actuele lokale regels relevant.

Kan ik rekenen met de totale oppervlakte van mijn perceel?

Nee. Voor de staffel is het bebouwingsgebied bepalend. Laat dit op uw tekening afbakenen en inventariseer de bestaande bijbehorende bouwwerken.

MAGAZINE AANVRAGEN

Inspiratie nodig?

Vraag ons inspiratiemagazine hier aan. Meer dan 20 pagina’s boordevol inspiratie, informatie en tips!