Naar de inhoud
Villea

Beschermde dieren op uw bouwplek: kunt u daar een mantelzorgwoning plaatsen?

Bijgewerkt op 26 oktober 2026 · Kennisbank van Villea

Door Lea - Villea

Een mantelzorgwoning kan soms op een andere plek op uw erf worden ontworpen, maar beschermde soorten kunnen bepalen waar en wanneer werkzaamheden verantwoord zijn. Kijk daarom niet alleen naar de plek waar de woning komt: ook voorbereiding, toegang en aansluitingen kunnen natuur raken. Bij twijfel kunt u vóór aankoop of ontwerp een ecologische beoordeling laten uitvoeren.

Welke werkzaamheden kunnen beschermde soorten raken?

De bouwplek is meer dan de grond onder de woning. Ook werkzaamheden voor de fundering, leidingen en nutsvoorzieningen, het transport en de plaatsing kunnen invloed hebben op dieren of hun leefgebied. Denk bijvoorbeeld aan verblijf- of nestplaatsen in gebouwen, begroeiing of andere delen van het erf. Dat er geen dieren zichtbaar zijn, bewijst niet dat er geen beschermde soorten aanwezig zijn.

Soortenbescherming gaat over het beschermen van soorten en hun verblijfplaatsen. Gebiedsbescherming gaat over beschermde natuurgebieden en mogelijke effecten daarop. Dat zijn verschillende aandachtspunten: een erf buiten een beschermd gebied kan nog steeds soorten bevatten, en werkzaamheden kunnen soms ook buiten het terrein gevolgen hebben voor een beschermd gebied. De gemeente of een ecologisch deskundige kan helpen bepalen wat voor uw locatie relevant is.

Een mantelzorgwoning op een bestaand, intensief gebruikt erf kan ecologisch anders uitpakken dan een bouwplek waar mogelijke verblijfplaatsen zijn. Dat is geen automatische vrijbrief voor de eerste plek en ook geen bewijs dat de tweede plek ongeschikt is. Beoordeel de hele locatie en de concrete werkzaamheden voordat u de plek vastlegt. Meer over andere locatievragen leest u bij Omgevingsrisico’s en locatiekeuze.

Wat gebeurt er als onderzoek beschermde soorten aantoont?

Een ecologische quickscan is een eerste beoordeling van de locatie en de geplande werkzaamheden. Zijn beschermde soorten of mogelijke verblijfplaatsen niet uit te sluiten, dan kan gericht vervolgonderzoek nodig zijn. Laat een ecologisch deskundige aangeven welke soorten onderzocht moeten worden en wanneer dat onderzoek mogelijk is.

Zijn beschermde soorten aanwezig, laat dan beoordelen welke gevolgen de werkzaamheden hebben. Aanwezigheid betekent niet automatisch dat bouwen onmogelijk is, maar ook niet dat u zonder aanpassingen kunt beginnen. Afhankelijk van de soort, het beschermingsregime en de effecten kan een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig zijn. Laat ook nagaan of een vrijstelling van toepassing is. Een aangepaste werkperiode alleen is niet vanzelf voldoende.

Volg hiervoor het officiële stappenplan van RVO voor werkzaamheden en de flora- en faunavergunning. Is een vergunning nodig, begin de betrokken werkzaamheden dan pas wanneer die is verleend en voer ze uit volgens de voorwaarden. Leg de onderzoeksuitkomst en eventuele maatregelen vast voordat u de uitvoeringsplanning definitief maakt.

Welke keuzes maakt u voor bouwplek, uitvoering en planning?

Vertaal het ecologische advies naar drie concrete beslissingen:

  • Bouwplek: kan de woning op de gekozen plek blijven, of moet u een alternatief onderzoeken? Neem ook de fundering, leidingtracés en aanvoerroute mee.
  • Uitvoering: welke begroeiing of verblijfplaatsen moeten behouden blijven en welke maatregelen zijn nodig? Laat deze voorwaarden door de deskundige concreet beschrijven voor de uitvoerders.
  • Planning: is er nog onderzoek nodig, zijn bepaalde werkperioden voorgeschreven of moet eerst een vergunning worden verkregen? Stem aankoop en plaatsing daarop af; leg geen plaatsingsdatum vast op basis van een nog onzekere onderzoeksuitkomst.

Villea bouwt complete prefab maatwerkwoningen in de eigen werkplaats. Dat neemt de ecologische aandachtspunten bij voorbereiding en plaatsing niet weg. Neem het ecologische advies mee naar het ontwerpgesprek, zodat de gewenste woning en de beschikbare bouwplek op elkaar kunnen worden afgestemd. Lees meer over een mantelzorgwoning kopen en over bodemkwaliteit vóór aankoop onderzoeken of overstromingsrisico op uw bouwlocatie.

Bespreek uw bouwlocatie met Villea en stuur uw ecologische advies mee als u dat al heeft.

Veelgestelde vragen

Betekent een beschermde soort dat ik geen mantelzorgwoning mag plaatsen?

Niet automatisch. Laat onderzoeken welke effecten de werkzaamheden hebben en of aanpassing van plek, uitvoering of planning mogelijk is. Afhankelijk van de soort en de gevolgen kan een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig zijn. Volg het stappenplan van RVO om de vergunningroute te bepalen.

Is prefab plaatsen een reden om geen ecologisch onderzoek te doen?

Nee. Prefab bouwen kan de werkzaamheden op locatie beperken, maar de plek, voorbereiding, toegang en aansluitingen kunnen nog steeds natuur raken. Laat de volledige uitvoering beoordelen, niet alleen de bouwmethode.

Kan ik de bouwplek alvast vastleggen terwijl onderzoek nog loopt?

Dat brengt onzekerheid met zich mee: onderzoek kan aanleiding geven om de plek of planning aan te passen. Bespreek daarom vooraf met de gemeente of een ecologisch deskundige welke informatie nodig is en neem die onzekerheid mee in uw aankoop- en ontwerpbesluit.

MAGAZINE AANVRAGEN

Inspiratie nodig?

Vraag ons inspiratiemagazine hier aan. Meer dan 20 pagina’s boordevol inspiratie, informatie en tips!